Ney

TR

Ney (Farsça: نی; Arapça: ناي‎; Türkçe: ney; diğer: nay, üflemeli çalgıdır. Kaşgarlı Mahmut, Divân-ı Lügati't-Türk adlı Türk kültür ve dilini anlatan eserinde, Sagu denilen, "Erler" için düzenlenen, ölüm, erdem ve acıları anlatan tören'lerde kullanıldığını aktarmıştır.


"Ney", yakın zamanlarda Farsça'ya geçmiş olup nâ veya nay (kamış) adını almıştır. Arap toplumunda da üflemeli çalgıların hemen tümü için kullanılan mizmâr sözcüğü ise, (nefes borusu, ses organı anlamında) ney için de kullanılmıştır. Türkçede ise hemen her zaman ney olarak anılmıştır


Sümer toplumunda MÖ 5000 yıllarından itibaren kullanıldığı sanılan bu çalgıya ait elimizdeki en eski bulgu, MÖ 3000-2800 yıllarından kalan bugün Amerika'da Philadelphia Üniversitesi Müzesi'nde sergilenen neydir. Çalgının o dönemlerde de dinsel törenlerde kullanıldığı sanılmaktadır.


Günümüzde ney, Türk sazı olarak anılmaktadır ve tasavvuf müziğinin bir simgesi haline gelmiştir. Bir müzik aleti için kullanılan çalmak yerine, Ney için üflemek tabiri kullanılır. Burada üflemenin mecazi bir anlamı vardır. Kaynağını İslam'da Allah'ın insanı yaratırken ruhu üflemiş olmasından alır. Bu mecazdan etkilenilmesini sağlayan bir unsur da; flüt çalarken "Tü", yan flüt için "Fü" seslerinin ağızdan çıkması gibi ney üflenirken ağızdan "Hû" sesi çıkarılmasıdır. Hû, tasavvufta "O" demektir.


NL

Ney (muziekinstrument)


Vrouw die de ney bespeelt. Schilderij uit het Hasht Behesht Paleis te Isfahan, Iran, 1669


Turkse Kız ("meisjes") Ney - A/La Register

De ney (Perzisch: نی, Arabisch: ناي, Turks: ney, nay, is een aan het uiteinde aangeblazen fluit die een voorname rol speelt in Perzische, Turkse en Arabische muziek. 


Het instrument is al zeer oud. Zo zijn er afbeeldingen gevonden op wandschilderingen in de Egyptische piramides en vond men neys in de opgravingen van Ur. Dit toont aan dat men de ney reeds 4500 tot 5000 jaar bespeelt, waarmee het een van de oudste nog bespeelde muziekinstrumenten is. De ney is een voorloper van de moderne fluit.


EN

The Turkish ney is an end-blown reed flute, an Ottoman variation on the ancient ney. Together with the Turkish tanbur lute and Turkish kemençe fiddle are considered the most typical instruments of Classical Turkish music. The ney also plays a primary role in the music of the Mevlevi Sufi rites (semâ).

A rim-blown, oblique flute made of giant reed (Arundo donax), the Turkish ney has six finger-holes on the front and a high-set thumb-hole on the back. The thumb hole is not centered, but rather is angled to the left or right depending on whether the instrument was intended to be played with the left or right hand on top.